Τι κάνουν τα social media στον εγκέφαλό σου

Τι κάνουν τα social media στον εγκέφαλό σου

Ξοδεύεις ολόκληρη την ημέρα σου γράφοντας tweets, δημοσιεύοντας και κοινοποιώντας αναρτήσεις και κάνοντας like, έχεις αναρωτηθεί όμως τι προκαλούν όλες αυτές οι καθημερινές διεργασίες και πρακτικές στο ποιο σημαντικό εργαλείο, τον εγκέφαλό σου; Ο ανθρώπινος εγκέφαλος αναγκάστηκε να προσαρμοστεί σε πάρα πολλές αλλαγές κατά τη διάρκεια της ιστορίας και ειδικά με τη ραγδαία εισαγωγή των νέων τεχνολογιών στην καθημερινότητά μας. Η επιτάχυνση που έφερε το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης φαίνεται να έχουν συναρπαστική επίδραση στο μυαλό μας.

Η νευροπλαστικότητα, η ικανότητα δηλαδή του εγκεφάλου μας να αλλάζει τη συμπεριφορά του βασιζόμενος στις νέες εμπειρίες που βιώνουμε, έχει υπερφορτωθεί, καθώς τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν είναι πλέον ένα απλό hobby, αλλά ένας τρόπος ζωής και για αρκετούς ανθρώπους μια πλήρης απασχόληση με την οποία κερδίζουν τα προς το ζην. Όλοι έχουμε ακούσει κάποιον ηλικιωμένο στο οικογενειακό γιορτινό τραπέζι να δηλώνει πως… η νεολαία αποναρκώνεται ασχολούμενη ολημερίς με τα κινητά της τηλέφωνα και στο παρακάτω κείμενο θα εξετάσουμε τι πραγματικά συμβαίνει στον εγκέφαλό μας καθώς βιώνουμε την επίδραση του διαδικτυακού κόσμου μέσω των social media.

Φαιά ουσία

Αν και μπορούμε να διεξάγουμε ατέρμονες συζητήσεις για τις κοινωνιολογικές και πολιτιστικές επιδράσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, οι ψυχολογικές που αυτά έχουν στον εγκέφαλο δεν φωτίζονται ιδιαίτερα τις περισσότερες φορές. Αυτό μπορεί να εξηγηθεί ως φυσιολογικό επακόλουθο του γεγονότος πως τα social media είναι κάτι σχετικά φρέσκο και δεν έχει ακόμα γίνει ιδιαίτερη έρευνα σχετικά με το θέμα. Παρόλα αυτά οι μελέτες που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί αξίζουν την προσοχή μας.

Σύμφωνα με μια τέτοια που έγινε από την Royal Society στη Βρετανία, ο αριθμός των φίλων που έχεις στο Facebook μπορεί να συσχετιστεί άμεσα με τη φαιά ουσία που διαθέτει ο εγκέφαλός σου. Οι επιστήμονες μέτρησαν την ποσότητα της φαιάς ουσίας, το κομμάτι δηλαδή του εγκεφάλου που ευθύνεται για τη μνήμη, τα συναισθήματα, το λόγο, την αισθητηριακή αντίληψη, τον έλεγχο των μυών και διαπίστωσαν πως όσους περισσότερους φίλους στο Facebook έχει ένα πρόσωπο, τόσο μεγαλύτερος είναι ο όγκος της φαιάς ουσίας σε διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου του. Ένας εκ των επιστημόνων που πραγματοποίησαν τη μελέτη δήλωσε “Ανακαλύψαμε μερικές ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες περιοχές του εγκεφάλου που φαίνεται να συνδέονται με τον αριθμό των φίλων που διαθέτουμε, τόσο τους πραγματικούς φίλους όσο και αυτούς που διατηρούμε στον ψηφιακό κόσμο. Η συναρπαστική ερώτηση που τίθεται πλέον, είναι αν αυτές οι δομές στον εγκέφαλο αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου, ώστε να καταφέρουμε να απαντήσουμε το αν το διαδίκτυο καταφέρνει τελικά να αλλάξει τον ίδιο μας τον εγκέφαλο.

Βέβαια δεν έχει ακόμα βρεθεί καθαρή επιστημονική εξήγηση, που να απαντά σε αυτό το ερώτημα και τα πράγματα παραμένουν στο επίπεδο της κατάστασης που συναντάμε στο ερώτημα για την κότα και το αυγό. Δεν είναι σίγουρο δηλαδή αν οι άνθρωποι που διαθέτουν μεγάλο όγκο φαιάς ουσίας, είναι φυσιολογικά “προγραμματισμένοι” να τα πηγαίνουν καλά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ή αν η φαιά ουσία αυξάνει σταδιακά σε ποσότητα εξαιτίας του αριθμού των φίλων που αποκτά κανείς στο Facebook και της αλληλεπίδρασης μαζί τους. Παρόλα αυτά και μόνο αυτό το πρώτο βήμα που συνδέει τους δυο αυτές παράγοντες, παραμένει κάτι άκρως συναρπαστικό και αξίζει περαιτέρω διερεύνησης.

Φρέσκαρε τη μνήμη σου

Με τη μνήμη να αποτελεί μια από τις κυριότερες λειτουργίες της φαιάς ουσίας, η επίδραση των social media στην ικανότητά μας να ανακαλούμε γεγονότα και δεδομένα, μπορεί να αποτελέσει ένα ακόμα σημαντικό ερώτημα. Πολλοί κάνουν παράπονα για τη συγκεκριμένη παράμετρο γιατί για παράδειγμα χρησιμοποιώντας τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να επικοινωνήσουμε με κάποιον, αντί να χρειάζεται να απομνημονεύσουμε το τηλέφωνό του και τις λεπτομέρειες της κάθε επαφής, τα έχουμε όλα έτοιμα και υποστηρίζουν πως με τον τρόπο αυτό καταστρέφουμε τη μνήμη μας. Τα επιστημονικά δεδομένα όμως καταρρίπτουν αυτόν τον ισχυρισμό.

Μια μελέτη που διεξήχθη το 2012 διερεύνησε την επίδραση που έχει η δραστηριοποίηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στις γνωστικές δεξιότητες των ανθρώπων, ώστε να εξετάσει πως τα διαφορετικά κανάλια των Social media επιδρούν στη βραχυπρόθεσμη λειτουργούσα μνήμη, τις ικανότητες συγκέντρωσης και την κοινωνική συνεκτικότητα. Διαπίστωσαν πως διαφορετικές διεργασίες σε διαφορετικές πλατφόρμες social media, είχαν θετική επίδραση στη λειτουργία της μνήμης των συμμετεχόντων. Είναι λογικό πως λαμβάνοντας περισσότερα δεδομένα, περισσότερες εικόνες κι αλληλεπιδράσεις, ο εγκέφαλός μας απαιτείται να εργαστεί σκληρότερα για να ανταποκριθεί με όλα αυτά. Σαν μυς, έτσι και ο εγκέφαλος μεγαλώνει όσο περισσότερο εξασκείται.

Αξίζει βέβαια να υπογραμμιστεί πως αυτά τα αποτελέσματα και η θετική συνολικά επίδραση μειώνεται όταν ο χρήστης κάνει ταυτόχρονο multitasking στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οι ερευνητές βρήκαν πως τόσο η μνήμη όσο και η διάρκεια συγκέντρωσης και προσοχής μειώνονταν, όσο οι συμμετέχοντες χρησιμοποιούσαν περισσότερες από μια οθόνες ή πλατφόρμες κάθε φορά, κάτι που δυστυχώς ισχύει για τη συντριπτική πλειοψηφία όσων χρησιμοποιούν σε μεγάλη συχνότητα, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Μάλιστα όσοι εργάζονται πολλές ώρες στα social media, βρέθηκαν να είναι περισσότερο ευάλωτοι στις παρεμβολές από τα περιβαλλοντικά ερεθίσματα, κάτι που υπογραμμίζει τις αρνητικές επιδράσεις στον εγκέφαλο όταν το multitasking αποτελεί την κύρια και διαρκή προσέγγιση.

Share This

Leave a Comment